Xuân trên đất mỏ

Nguyễn Mạnh Hùng

Hàng chục khuôn mặt lọ lem trong bộ quần áo xanh công nhân, đầu đội mũ bảo hộ, chân đi giầy, tất gọn gàng đang hí húi bên chiếc lò luyện mới xây, tất cả họ đều vội vàng xây, vội vàng đắp lò tưởng như tranh cướp chút thời gian còn lại trong năm cũ để đón Tết mới. Kỹ sư Phạm Văn Tuấn, Quản đốc phân xưởng luyện Ăng-ti-mon Mậu Duệ (Yên Minh) thuộc Công ty Cổ phần Cơ khí và khoáng sản Hà Giang, cũng như bao công nhân khác bắt tay tôi, chỉ thấy rõ nhất “đôi mắt” cười: “...

Nhà máy luyện Ăng ti mon Mậu Duệ

Nghề mỏ, hầm lò là thế đấy, toàn than, bụi lấm lem”. Biết anh Tuấn nhiều năm trụ tại xưởng luyện gắn bó với nhà máy từ trước, tới nay năm nào cũng “kịch Tết” mới tạm dời vị trí chỉ huy về quê với vợ con mãi Vĩnh Phúc, tôi đùa: “Anh làm vừa thôi kẻo com cóp cho các... “dì”, mãi mà chưa về thăm vợ, con nó bảo bố thiếu tinh thần trách nhiệm nuôi dưỡng là anh em tôi “thụi” cho đấy”. Lúc này, bất chợt Kỹ sư Đào Văn Cảnh, Quản đốc phân xưởng khai thác, bốc xếp trên mỏ xuất hiện chen vào: “... Ông Tuấn bọn tôi trông tướng thế mà sợ... đủ đường, nhất là các “bà dì” đấy”. Một trận pháo cười tưởng nổ bung cả một vùng mỏ đang hối hả bốc xếp, hối hả tôi luyện, để cho ra những tấn A-H đạt 99,98% Sb xuất khẩu ra thế giới, thu về ngoại tệ mạnh cho đất nước, làm giàu cho người lao động và đóng góp tích cực vào ngân sách tỉnh nhà giúp xóa đói, giảm nghèo tại địa phương nơi đơn vị đóng chân. Trao đổi với công nhân xưởng luyện, anh Nguyễn Đình Luân, người gốc xã Mậu Duệ, huyện Yên Minh, Luân cho biết: Anh em xã Mậu Duệ vào làm công nhân tại nhà máy nay chiếm gần 50% số công nhân đang làm việc tại 2 phân xưởng của khu mỏ, tổng số có 168 người. Trong 50% ấy sau nhiều năm gắn bó với nhà máy đều đã có tiền mua đất, làm nhà, sắm xe máy, phương tiện nghe nhìn và đều có cuộc sống ổn định. Theo Luân, thu nhập bình quân mỗi người bạn làm cùng anh là 3,5 – 4 triệu đồng/người/tháng. Hàng năm còn được bình xét thưởng công A, công B. Như năm 2008 thưởng công A là 20 triệu đồng/người. Tính mỗi năm vào nhà máy, mỗi công nhân thu nhập từ 40 – 50 triệu đồng, số tiền trên trừ ăn, uống vẫn còn tích lũy để mua sắm, dự phòng. Luân cho biết: Tại xưởng luyện không khí áp Tết càng rộn rã hơn mỗi ngày 3 ca đều đặn. Riêng ca 3 có ăn thêm trong đêm vào lúc 3 giờ sáng, bữa ăn đêm được bố trí như bữa ăn chính trong ngày để tạo thêm sức khỏe dẻo dai, nuôi sức cho ngày hôm sau. Mình Luân làm việc tại đây đủ tiền nuôi vợ, 2 con, mua đất, làm nhà mới, sắm đủ tiện nghi rồi, Luân mời ra chơi sau tan tầm, uống rượu ngô, đón năm mới luôn thể. Nói về công việc, anh Tuấn, Quản đốc xưởng luyện cho biết: Tuy suy thoái kinh tế, nhưng nhà máy, xưởng khai thác, xưởng luyện vẫn không hề nghỉ ngày nào. Năng lực khai thác, cũng như luyện Ăng-ti-mon năm 2009 đạt trên 600 tấn A-H, tăng cao hơn năm trước đó. Đặc biệt, năm qua xưởng luyện đã tự xây thêm 1 lò mới có công suất 15 tấn A-H/mẻ dùng để luyện tận thu quặng còn lại trong xỉ quặng những năm trước đó dồn tồn để lại. Chiếc lò mới do anh em trong xưởng tự thiết kế, tự xây dựng, vật liệu trong nước sẵn có, không phải phụ thuộc vào chuyên gia Trung Quốc như trước nữa.

Công nhân phân xưởng khai thác ăng-ti-mon (Mậu Duệ) đang nhặt, chọn quặng.

Niềm vui như được nhân lên bởi lòng tự chủ học hỏi của đội ngũ công nhân nhà máy, cộng lẫn lòng tự hào, tự tôn chính công sức, trí tuệ của những kỹ sư, người thợ lò trên cao nguyên đá làm tôi xúc động. Thì ra ở đâu có lao động là ở đó có sáng tạo. Hơn thế, trong lúc khó khăn, lúc gian khổ, thì tinh thần vượt khó, trí thông minh của con người Việt Nam nói chung, người thợ lò tôi gặp ở đây nói riêng lại càng sáng chói. Và đấy cũng chính là truyền thống của dân tộc ta từ bao đời để lại nay đã lại một lần nữa khẳng định chân lý ấy. Lúc trò chuyện với anh em công nhân mới hay thêm một điều: Năm 2009, trong lúc suy giảm kinh tế toàn cầu, mọi chi tiêu được thắt chặt lại, những người thợ lò đã mạnh dạn áp dụng phương pháp thiêu quặng mới bằng nguyên liệu than Kíp Lê từ mỏ than Quảng Ninh, thay cho than Cốc phải nhập khẩu từ Trung Quốc. Kỹ sư Phạm Văn Tuấn cho biết: Chỉ thêm, hoặc bớt một số công đoạn, thao tác trong khi sử dụng nguyên liệu đốt thiêu quặng bằng than Kíp Lê có sẵn trong nước, thì chất lượng sản phẩm A-H vẫn không đổi. Hỏi thêm về cách sử dụng than Kíp Lê thay than Cốc, Kỹ sư Tuấn cho rằng đó là “bí quyết” công nghệ chưa có nơi nào áp dụng thành công, kể cả đất nước sản xuất Ăng-ti-mon lớn nhất toàn cầu là Trung Quốc. Mừng hơn là việc sử dụng than Kíp Lê có sẵn trong nước vừa rẻ, lại vừa đỡ tốn nguyên liệu. Anh Tuấn cho biết: Trước kia sử dụng than Cốc để thiêu, luyện phải tiêu tốn 1,5 tấn than/tấn A-H. Nay sử dụng than Kíp Lê chỉ tốn từ 1,3 – 1,35 tấn/tấn sản phẩm. Đem so con số trên 600 tấn A-H thành phẩm mà trừ đi 1 tạ, đến 1,5 tạ than/tấn A-H, thì chi phí tiết kiệm đâu phải nhỏ. Lớn hơn thế, chính là trí tuệ người thợ đã được khẳng định vững chắc trong cả quá trình: Khai thác – vận chuyển – tuyển luyện, thiêu đốt - để cho các sản phẩm A-H chất lượng “vàng”. Đã có lần anh Ma Ngọc Tiến, Chủ tịch HĐQT doanh nghiệp đã nói: Làm chủ công nghệ ắt sẽ làm chủ tương lai của ngành khai khoáng. Chỉ tính riêng sự đóng góp vào ngân sách tỉnh, mỗi năm nguồn thu từ mỏ đóng góp trên dưới 10 tỷ đồng, nuôi sống trên 200 cán bộ, công nhân của Công ty Cổ phần Cơ khí và khoáng sản Hà Giang, tạo việc làm cho gần 100 lao động thời vụ thường xuyên tại Mậu Duệ. Theo Nghị quyết của Tỉnh ủy, thì ngành Công nghiệp khai khoáng được đặt thành “trụ cột” nay mai của nền kinh tế tỉnh nhà. Với tất cả những gì người thợ trên đất mỏ Mậu Duệ hôm nay đã làm được, thì chắc chắn họ sẽ làm nhiều hơn nữa để làm chủ công nghệ, làm chủ đất nước, làm chủ cả nền công nghiệp to lớn đã và đang phát triển tại Hà Giang. Tôi tin chắc là thế. Chén rượu Xuân trong bữa cơm thường nhật như bao ngày qua với những người thợ trên đất mỏ như xua tan chút cuối cùng của ngày đông giá lạnh. Những cây đào quanh mỏ chồi non đang nhú ra từ những cành cội xù sì. Nụ đào tơ cũng bắt đầu hé mở đón những tia nắng hồng đầu tiên... mùa Xuân.

Xuân 2010