Xây dựng nền sản xuất nông nghiệp có tính cạnh tranh cao

Mấy năm gần đây, sản xuất nông nghiệp của tỉnh ta đang phát triển theo chiều sâu với mục tiêu nâng cao chất lượng, giá trị nông sản hàng hoá. Sản phẩm nông nghiệp làm ra không những đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ nội tỉnh mà đang vươn ra, bước đầu chiếm lĩnh thị trường. Xung quanh vấn đề phát triển sản xuất nông nghiệp, phóng viên Báo Hà Giang có cuộc trò chuyện với ông Hoàng Văn Đế, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT trong những ngày đầu xuân.

Sản xuất nông nghiệp ở một tỉnh miền núi vừa thiếu đất, thiếu nước, vừa khắc nghiệt về khí hậu như Hà Giang luôn phải đối mặt với nhiều khó khăn. Tuy nhiên, từ một tỉnh thường xuyên xin trợ cấp, cứu đói của T.Ư, đến nay nông dân Hà Giang không những tự chủ được lương thực mà còn đang thực hiện mục tiêu phát triển nền nông nghiệp hàng hoá, theo ông Hoàng Văn Đế, yếu tố nào tạo lên thành tựu này?

Xây dựng nền nông nghiệp chất lượng cao với những sản phẩm có tính cạnh tranh trên thị trường là mục tiêu theo đuổi của tỉnh ta trong nhiều năm qua. Sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh từ trước đến nay vẫn thường phải đối mặt với những khó khăn, thách thức đó là diện tích đất canh tác vừa ít, vừa manh mún nên rất khó đầu tư tham canh; nguồn nước thiếu, hạn hán, thiên tai thường xuyên xảy ra gây thiệt hại nặng nề. Nhưng càng khó khăn, càng hun đúc quyết tâm nâng cao chất lượng, giá trị sản xuất nông nghiệp. Mục tiêu đặt ra là vẫn trên diện tích đất đó, trước đây sản phẩm làm ra không đáp ứng được nhu cầu sử dụng của chính người chủ diện tích thì bây giờ phải tạo ra giá trị sản phẩm lớn hơn, có chất lượng hơn để trao đổi trên thị trường. Chính vì vậy, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ứng dụng thành tựu KHKT vào sản xuất luôn được đặt lên hàng đầu.

Việc tỉnh ta ban hành nhiều chủ trương, chính sách phát triển nông nghiệp, phù hợp với điều kiện thực tế của từng vùng đã góp phần tạo ra chuyển biến trong sản xuất nông nghiệp. Từ đầu nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh đến nay, có hàng nghìn ha đất trồng cây lương thực năng suất thấp được chuyển sang trồng cỏ chăn nuôi đại gia súc. Nếu như trước đây, trên cùng một đơn vị diện tích ấy, cũng người nông dân ấy sản xuất một vụ ngô chỉ cho thu hoạch vài tạ hạt, giá trị thu nhập chỉ vài triệu đồng, nay chuyển sang trồng cỏ làm thức ăn gia súc, mỗi ha đất có thể mang lại số tiền hàng chục triệu đồng. Chuyển đổi theo hướng này, người dân có thu nhập ổn định lại không phải suốt ngày “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”. Hay như việc đưa cây đậu tương vào trồng cũng vậy, nó đã làm thay đổi hẳn tập quán canh tác lạc hậu đã bám rễ bao đời trong dân. Nhiều vùng chuyên canh cây đậu tương được hình thành, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Cũng vẫn là nông dân, vẫn sản xuất nông nghiệp nhưng người nông dân bây giờ không còn “đầu tắt mặt tối” như trước kia nữa.

- Vấn đề cơ bản trong sản xuất nông nghiệp là phải thay đổi được tư duy, nhận thức của người nông dân?

Đúng vậy, sự chuyển biến trong sản xuất nông nghiệp là cả quá trình dài, kiên trì thực hiện và phải có lộ trình cụ thể. Tuy còn nhiều khó khăn nhưng tỉnh ta đã huy động tổng lực cho phát triển nông nghiệp, từ việc đầu tư xây dựng hệ thống kênh mương thuỷ lợi, nghiên cứu, khảo nghiệm các giống cây trồng mới, xây dựng những cánh đồng thâm canh, cánh đồng mẫu... Chưa bao giờ việc đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn và nông dân trên địa bàn tỉnh ta lại lớn như hiện nay. Đã có hàng trăm tỷ đồng được huy động từ các nguồn vốn để phát triển hệ thống kênh mương dẫn nước về đồng ruộng; hàng nghìn cán bộ nghiên cứu khoa học, cán bộ khuyến nông cần mẫn làm việc để tìm ra những bộ giống thích hợp đưa vào đồng ruộng và hướng dẫn người dân cùng thực hiện. Việc tập huấn để người dân nắm bắt được kinh nghiệm, kỹ thuật mới không phải là trên những giờ học lý thuyết mà có sự kết hợp chặt chẽ với thực hành theo hình thức “cầm tay chỉ việc”. Muốn tạo ra cuộc “cách mạng” trong sản xuất nông nghiệp, mình cán bộ ngành nông nghiệp không làm được, có đầu tư bao nhiêu công sức, tiền của cũng sẽ không thành công nếu không có sự vào cuộc của nông dân, những người làm chủ mảnh đất canh tác. Tỉnh ta là vùng đa dân tộc, mỗi vùng, miền, mỗi dân tộc có phương thức canh tác, sản xuất khác nhau, những cái lạc hậu cần phải thay đổi, những cái tốt cần được giữ gìn và phát huy. Sản xuất nông nghiệp tỉnh ta không thể chạy ào ào theo số lượng mà đi vào những cái bản sắc riêng nên đã từng bước tạo ra tính cạnh tranh trên thị trường. Điều này khẳng định những chủ trương, nghị quyết về phát triển nông nghiệp đã đi vào cuộc sống.

- Nhìn nhận về sản xuất nông nghiệp năm vừa qua ông có đánh giá gì?

Thời gian vừa qua, nền kinh tế tỉnh cũng gánh chịu tác động rất lớn của khủng hoảng và suy thoái kinh tế toàn cầu. Các lĩnh vực thế mạnh được kỳ vọng là đầu tàu kéo nền kinh tế có mức tăng trưởng âm thì sản xuất nông nghiệp tăng mạnh, đóng góp đáng kể vào tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế. Giá trị sản xuất nông - lâm nghiệp năm 2009 đạt trên 2,4 nghìn tỷ đồng, hệ số sử dụng đất tăng từ 1,7 lần năm 2008 lên 1,8 lần năm 2009, giá trị sản phẩm thực hiện trên 1 ha diện tích đất canh tác đạt 19 triệu đồng/năm. Các vùng chuyên canh cây nông nghiệp, cánh đồng mẫu tiếp tục được nhân rộng...góp phần đưa sản xuất nông nghiệp tiếp tục có những bước tiến mới.

- Và khát vọng cho một mùa sản xuất mới?

Những kết quả đạt được trong sản xuất nông nghiệp thời gian qua đã hun đúc thêm quyết tâm xây dựng nền nông nghiệp hàng hoá, sản phẩm nông nghiệp có tính cạnh tranh cao trên thị trường. Hiện nay, đã có một số sản phẩm nông nghiệp tạo dựng được thương hiệu nhưng con số đó chưa nhiều, chưa đủ mạnh, chưa tạo được dấu ấn riêng của nông nghiệp Hà Giang. Vì vậy, trong thời gian tới cần tiếp tục ứng dụng mạnh các tiến bộ KHKT, chỉ đạo quyết liệt khâu thâm canh để tạo chuyển biến mới về năng suất, chất lượng cây trồng. Hoàn chỉnh quy hoạch sản xuất nông nghiệp cấp xã, làm cơ sở phát triển sản xuất nông nghiệp theo quy mô hàng hoá. Trong năm tới, tỉnh ta chủ trương đẩy mạnh thâm canh trên 100% diện tích lúa tưới chắc của vụ Đông - Xuân, vụ mùa và 50% diện tích ngô đều đưa vào thâm canh với quy trình như thực hiện cánh đồng mẫu. Mục tiêu xuyên suốt là tạo ra nhiều sản phẩm nông nghiệp mang thương hiệu Hà Giang, có tính cạnh tranh cao trên thị trường. Làm được như vậy đời sống người nông dân sẽ được nâng lên, bộ mặt nông thôn mới từng bước được đổi mới.

- Xin cảm ơn ông, trong không khí Xuân về, Tết đến xin chúc ngành Nông nghiệp tiếp tục gặt hái được những thành công mới!

Thiên Thanh (Thực hiện)