Những giá trị tiêu biểu của Cam sành Bắc Quang

Bắc Quang là huyện cửa ngõ của tỉnh Hà Giang, có diện tích tự nhiên trên 109.000 ha, dân số trên 104.600 nhân khẩu với 19 dân tộc cùng sinh sống, giao thông đi lại thuận lợi, kinh tế phát triển, là huyện động lực của tỉnh Hà Giang. Được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu, thổ nhưỡng, thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, các sản phẩm từ nông nghiệp rất đa dạng và phong phú, trong đó cam sành là sản phẩm được khách hàng trong và ngoài nước biết đến, bởi hương thơm, vị ngọt đậm đà. Với diện tích trồng cam đến thời cao điểm lến đến  3.286 ha, sản lượng 17.261 tấn, tương đương với giá trị sản lượng khoảng 90 tỷ đồng. Nhờ đó đã góp phần giúp cho nhiều hộ nông dân trong huyện trở thành hộ giàu có và góp phần giải quyết công ăn việc làm ổn định cho gần chục nghìn người dân trong huyện. Cam sành Bắc quang với đặc trưng chín vào dịp Tết Nguyên đán, vì thế cứ mỗi độ Xuân về là cam sành Bắc Quang theo chân các thương lái cung cấp cho thị trường đất nước một sản vật quý, một thứ quả nằm trong mâm lễ ngày tết, là thức bổ dưỡng sang trọng trong bữa ăn người Việt. Với những giá trị đặc trưng của mình, cam sành Bắc Quang đã được coi là một sản vật quý, có giá trị hàng hóa nổi trội nhất trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp của huyện, nhờ đó cam sành Bắc Quang đã góp phần không nhỏ hình thành nên ý thức sản xuất hàng hóa của bà con nhân dân trong huyện.

Cốc nước cam sành lớn nhất Việt Nam được xác lập tại huyện Bắc Quang

Là người Việt, ngay từ thủa trong nôi, mỗi người trong chúng ta đều đã ít nhiều được tiếp xúc, được nếm trải, sử dụng nước cam. Từ cam, trong tiếng Việt gốc Hán có nghĩa là ngọt; về tự dạng, hình chữ, chữ cam có bộ mộc gắn cùng chữ cam có nghĩa là ngọt, tức là cây cho quả ngọt, là cây ngọt. Nước cam có chứa đường, a-xít hữu cơ, tinh dầu gồm isoamylic, geraniol, teryrineol… nước cam có vị ngọt, chua, có tác dụng giải khát, sinh tân dịch, mát phổi, tiêu đờm và lợi tiểu. Là nước giải khát, bổ dưỡng rất tốt. Theo một số nhà khoa học, “Nước cam ép làm tăng mức Cirat trong nước tiểu, giảm sự kết tinh của acid uric và canxi oxalate là những chất chính được tìm thấy trong thành phần của sỏi thận”. Vì thế nước cam ép có thể đóng một vai trò quan trọng trong điều trị bệnh sỏi thận, có thể xem đây là sự lựa chọn cho những bệnh nhân không dùng được Kali citrat; nước cam giúp bệnh nhân cao huyết áp, xơ vữa động mạch có thể hạ huyết áp. Với bệnh nhân, người suy nhược cơ thể “nóng trong người” thì một cốc nước cam có thể giúp người ta giảm háo khát, sớm tỉnh táo, phục hồi sinh lực bằng những chất bổ mát lành, thuần túy có nguồn gốc từ thiên nhiên. Với người bình thường, nước cam cung cấp các chất đường tự nhiên, các VItamin, các chất khoáng, tinh dầu bổ dưỡng, tăng cường sinh lực.

Người phương Đông từ xa xưa có câu “ Khổ tận Cam lai” nghĩa là “hết khổ đến sướng”  hoặc “Đắng qua ngọt tới”. Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, chuẩn bị tổng tuyển cử bầu Quốc hội nước Việt Nam dân chủ cộng hòa lần thứ nhất, ngày 2.7.1946, nữ sĩ Hằng Phương có mua tại Thanh Hóa tặng Hồ Chủ tịch một chục quả cam kèm theo bài thơ.

Cam ngọt Thanh Hóa vốn dòng

Kính dâng Chủ tịch tỏ lòng mến yêu

Đắng cay cụ đã nếm nhiều

Ngọt bùi trời trả đủ điều từ đây

Cùng quốc dân hưởng những ngày

Tự do, hạnh phúc tràn đầy trời Nam

Anh hùng mở mặt giang san

Lưu danh thiên cổ, vẻ vang giống nòi.

Nhận được cam và bài thơ, Bác Hồ làm một bài thơ nhờ Báo Phụ nữ đăng vào ngày 8.1.1946 (hai ngày sau tổng tuyển cử).

Cảm ơn bà biếu gói cam

Nhận thì không đáng, từ làm sao đây !

ăn quả nhớ kẻ trồng cây

Phải chăng khổ tận đến ngày Cam lai.

Cam có nhiều giống: Cam chanh, cam giấy, cam bù, cam đường… nhưng đặc biệt thơm và ngọt là giống cam sành. Ca dao có câu “Chẳng chua cũng thể là chanh, chẳng ngọt cũng thể cam sành chín cây”. Tại Lễ khai mạc “Hội chợ phát triển công thương huyện Bắc Quang năm 2009 và xác lập kỷ lục guinets – cốc nước cam sành lớn nhất Việt Nam” vừa qua, Cam sành Bắc Quang đã được Công ty Cổ phần Quảng cáo hội chợ thương mại Quốc tế Sơn Nam phối hợp cùng các cơ quan hữu quan của huyện, tỉnh đăng ký, đề xuất với Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam - VIETKINH để chế tác, xác lập một kỷ lục Việt Nam là Cốc nước cam sành lớn nhất Việt Nam với dung tích của cốc lên đến 1.200 lít nước ép từ trái cam sành Bắc Quang. Việc xác lập kỷ lục cốc nước cam sành lớn nhất Việt Nam có ý nghĩa rất lớn, nhằm tôn vinh giá trị của sản phẩm cam sành của huyện Bắc Quang. Là dịp để quảng bá sản phẩm cam sành trên thị trường trong và ngoài nước, tạo ấn tượng tốt đẹp, giới thiệu sản phẩm cam sành nổi tiếng của huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang đến người tiêu dùng trong và ngoài nước, đây là niềm tự hào, niềm kiêu hãnh của người dân huyện Bắc Quang  tỉnh Hà Giang.        

Đỗ Hữu Trác